Medische wetenschap die zich bezighoudt met longziekten en behandeling daarvan. Op deze pagina vindt u een aantal veel voorkomende longproblemen.
Allergische reacties, of overgevoeligheidsreacties, zijn reacties van het afweer systeem van het lichaam, waarbij normaal lichaamsweefsel kan worden beschadigd. Als over een allergische reactie wordt gesproken bedoelen we daarmee reacties waarbij antistoffen (zogenaamde IgE antistoffen) een rol spelen. Wanneer de antistoffen antigenen (in dit geval allergenen) tegenkomen worden er chemische stoffen uitgescheiden die het omliggende weefsel beschadigen.
Allergenen zijn stoffen (moleculen) waartegen, normaal gesproken, geen reactie van het lichaam zou moeten worden opgewekt. Voorbeelden zijn plantenpollen, huisstofmijten, dierlijke huidschilfers, schimmels etc.
Soms wordt de term atopische ziekten genoemd waarmee asthma bronchiale, hooikoorts (allergische rhinitis) en dergelijken worden bedoeld.
Allergische reacties kunnen uit een lopen van licht tot ernstig. Het kan variëren van waterige, jeukende ogen tot levensbedreigende ademnood.
Een diagnose kan worden gesteld aan de hand van de klachten van de patiënt, huidtesten of bloedonderzoek.
De behandeling zal vooral bestaan uit het proberen te vermijden van allergische prikkels dan wel met medicijnen die de allergische reactie blokkeren of de klachten proberen te verminderen.
Astma is een ontsteking van de luchtwegen. Door de ontsteking vernauwen de luchtwegen zich. De symptomen van astma zijn kortademigheid, piepen en hoesten. Het is niet altijd makkelijk om te bepalen wat er precies aan de hand is wanneer iemand deze klachten heeft. Sommige mensen die kortademig zijn en veel hoesten, denken dat ze chronische bronchitis hebben, maar hebben in werkelijkheid astma. Anderen daarentegen vermoeden dat ze astma hebben, maar bij hen is bijv. chronische bronchitis, overgewicht of emfyseem de oorzaak van hun kortademigheid. Wanneer u dit soort klachten hebt, bespreek ze met uw huisarts. Uw huisarts kan samen met u bepalen wat de oorzaak is.
Soms is het niet eenvoudig om de diagnose goed te stellen of werkt de ingestelde behandeling niet voldoende. Dan kan de huisarts in samenspraak met u, u verwijzen naar de longarts.
Astma verbetert meestal niet vanzelf. Wanneer er niets aan de astmatische klachten wordt gedaan, kunnen deze verergeren. Het is natuurlijk verstandig om als astmapatiënt zoveel mogelijk de factoren die een astma-aanval uitlokken te vermijden. Vermijd bijvoorbeeld rokerige ruimtes, maak uw huis zoveel mogelijk stofvrij en zorg dat de kamers voldoende worden geventileerd. Vaak zijn dit soort maatregelen echter niet voldoende om kortademigheid te voorkomen. Gelukkig bestaan er effectieve geneesmiddelen tegen astma, waarmee de kortademigheid meestal kan worden opgeheven.
Meer informatie kunt u vinden op de website van het astmafonds.
Bronchitis betekent ''ontsteking van de luchtwegen''. Dit kennen wij in meerdere vormen:
Acuut: meestal bij of na een verkoudheid en wordt veroorzaakt door een virus of bacterie. Over het algemeen gaat deze ontsteking weer vanzelf over en soms is er een antibioticum voor nodig; klachten zijn hoesten en of benauwdheid.
Chronisch: deze vorm van ontsteking gaat niet over en is dus blijvend. Wel kan deze soms minder klachten geven en dan weer opvlammen en dus meer klachten geven. De klachten kunnen bestaan uit hoesten, soms met opgeven van slijm en benauwdheid in rust of soms alleen benauwdheid bij inspanning . Indien de bronchitis gepaard gaat met een blijvende vernauwing van de luchtwegen (obstructie) spreken wij van een COPD (chronic obstructive pulmonary disease). Indien deze aandoening ook samengaat met verlies aan longblaasjes dan spreken wij COPD met longemfyseem.
Indien u vermoedt dat u aan een van deze ziekten lijdt en het gaat niet vanzelf (acute bronchitis) over na 3 weken of gaat met ernstige klachten gepaard, dan kunt u het best contact opnemen met uw huisarts.
De longarts komt in beeld indien u een ernstig COPD heeft of indien het moeilijk is de diagnose precies vast te stellen of de aandoening te behandelen. In dat geval zal uw huisarts u, in samenspraak met u, verwijzen naar de longarts.
Indien u rookt kunnen we u nu al een belangrijk advies geven: stop ermee, want als u ermee doorgaat wordt chronische bronchitis steeds erger en kan deze aandoening ernstige gevolgen voor u hebben!
COPD (chronische bronchitis en longemfyseem) is een aandoening van de longen en luchtwegen. Het hindert u bij het ademhalen.
Bij COPD zijn de luchtwegen vernauwd door een ontsteking en bij een ernstige vorm zijn de longen beschadigd. Roken is vaak de belangrijkste oorzaak van deze beschadiging. Chronische bronchitis komt alleen voor bij volwassenen. Wanneer kinderen 'bronchitis' hebben, komt dat meestal door een virusinfectie.
Meer informatie kunt u vinden op de website van het astmafonds.
Sarcoidose, of de ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann, is een ziekte van onbekende oorsprong, waarbij in vele organen een ontstelingsreactie kan optreden met een ophoping van ontstekingscellen (granulomen). Sarcoidose komt met wisselende frequentie in de hele wereld voor. Sarcoidose ontstaat vooral in de leeftijd tussen 20 en 40 jaar.
De ziekte heeft verschillende verschijningsvormen; de plaats van optreden en de ernst van het ontstekingsproces bepalen meestal het ziektebeeld. De aandoening kan variëren van (sub)acuut tot een chronisch ziektebeeld. De tijdsduur van het (sub)acute ziektebeeld is meestal niet langer dan twee jaar, de chronische meestal meer dan twee jaar.
De symptomen van sarcoidose kunnen dus sterk variëren: koorts, gewichtsverlies, moeheid en gewrichtspijnen kunnen de eerste aanwijzingen zijn. Sarcoidose kan ook zonder klachten of verschijnselen verlopen waarbij de diagnose bij toeval, bijvoorbeeld bij een keuring, gesteld wordt naar aanleiding van afwijkingen op de thoraxfoto. De longen worden het meest aangetast. Op een thoraxfoto worden dan vergrote lymfeklieren gezien, soms ook met afwijkingen in de longen zelf. Dit leidt vaak tot klachten van hoesten en soms kortademigheid.
Sarcoidose komt ook vaak in de huid voor en begint dan met pijnlijke rode verhevenheden, meestal op de schenen, het zogenaamde erythema nodosum, die gepaard gaan met koorts en gewrichtspijnen. Er bestaat een (sub)acute vorm van Sarcoidose die zich manifesteert met algemeen ziek voelen, koorts, erythema nodosum, gewrichtsklachten en soms oogontsteking (uveïtis) die tesamen het syndroom van Löfgren wordt genoemd. Deze vorm komt meestal bij jonge vrouwen gezien.
Sarcoidose kan overigens ook voorkomen in de lever, hersenen, en botten.
De sarcoidose wordt onderverdeeld in vier stadia:
Stadium I: alleen klierzwellingen zichtbaar op de thoraxfoto.
Stadium II: klierzwellingen en streperige of ronde kleine afwijkingen op de thorax foto
Stadium III: geen klierzwellingen zichtbaar op de röntgenfoto, maar uitgebreide afwijkingen in de longen
Stadium IV: een beeld van longfibrose, met ernstige veranderingen op de thoraxfoto, met schrompeling en vernieting van het longweefsel
De diagnose wordt meestal gesteld aan de hand van de afwijkingen op de thoraxfoto; bij huidafwijkingen door middel van een biopsie van de huid afwijking. Indien de afwijking zich alleen op de thoraxfoto manifesteert zal microcopisch onderzoek van weefsel en/of vocht uit de longen worden uitgevoerd. Dit vindt plaats door middel van een bronchoscopie(link naar info over bronchoscopie) of een bronchoscopische lavage.(link). Bij een bronchoscopie met lavage wordt onderzocht of er een veranderd aantal witte bloedlichaampjes in het spoelvocht aanwezig is, soms wordt ook een stukje longweefsel uitgenomen en onderzocht.
In het bloed kan een onderzoek gedaan worden naar een stof het angiotensin converting enzyme (ACE) en een onderzoek worden gedaan naar veranderde verdeling van witte bloedlichaampjes (CD4/CD8-ratio).
De behandeling van de ziekte is slechts in een minderheid van de gevallen noodzakelijk. Om ernstige klachten als kortademigheid, koorts of gewrichtspijnen te onderdrukken worden wel corticosteroïden (prednisolon) voorgeschreven maar wordt toch vooral gereserveerd voor patiënten met ernstige longafwijkingen of ernstig gestoorde longfunctie.Bij het chronische verloop is soms langere of kortere tijd een behandeling nodig met corticosteroiden of ontsteking-remmende-middelen.(niet steroiden anti-inflammatoire geneesmidden = NSAID)
De prognose is wisselend. De meeste mensen met een sarcoidose herstellen spontaan binnen 1 - 2 jaar. Dit komt voor in 70 - 80% van de gevallen. Bij 10-15% van de gevallen gaat het acute stadium over in een chronische. Bij negroide patiënten blijkt de ziekte veelal langduriger en ernstiger te verlopen. Een leeftijd van meer dan 40 jaar leidt veelal tot een vertraging van het spontane herstel. het chronische verloop is soms langere of kortere tijd een behandeling nodig met corticosteroiden of ontsteking-remmende-middelen (niet steroiden anti-inflammatoire geneesmidden = NSAID).
Longartsen gaan dagelijks om met zieke rokers en patiënten die van het roken ziek zijn geworden of van roken last ondervinden. Roken veroorzaakt twee volksziekten die grotendeels ons werk bepalen: longkanker, die in Nederland één op de tien mannen zal treffen, en chronische obstructieve luchtwegziekten, die één op de vijf rokers op oudere leeftijd zal invalideren. Van de nu rokende jeugd zal de helft van het roken chronisch ziek worden, circa acht jaar korter leven, en vijftien jaar van hun oude dag chronisch ziek doorbrengen.
Roken is een verslavingsziekte die voor een groot deel van onze patiënten de meest voorkomende oorzaak is en die met gerichte begeleiding en medicijnen goed behandelbaar is.
Interventie gericht op stoppen met roken behoort tot de zorgstandaard van de longarts en is op alle nivo’s van preventie een rationele en op evidentie gebaseerde handeling.
Longfibrose, ofwel bindweefselvorming in het longweefsel, is een chronische aandoening waarbij het longweefsel minder goed functioneert. Normaal is de long in staat om voldoende zuurstof op te nemen voor de dagelijkse behoefte. In geval van longfibrose is de mogelijkheid om zuurstof op te nemen verminderd. Dit heeft tot gevolg dat de betrokkene kortademig wordt, snel moe is en weinig energie heeft. In sommige gevallen kan een longtransplantatie overwogen worden.
Longfibrose is een ziekte die grote sociale en emotionele gevolgen kan hebben voor de betrokkene en haar of zijn omgeving. Deze aandoening vraagt deskundige begeleiding, met aandacht voor de vele medische aspecten, maar vooral ook voor de invloed van de ziekte op de kwaliteit van leven.
Pulmonale hypertensie (PH) is een abnormale verhoging van de bloeddruk in de longen. Eigenlijk zou het daarom ook ‘hoge bloeddruk van de longen’ kunnen heten.
In gezonde longen is de bloeddruk ongeveer een kwart van de bloeddruk in de rest van het lichaam. Als het nodig is kan de bloeddruk in gezonde longen tijdelijk verhoogd worden (bv. bij inspanning). Bij patiënten met PH zijn er vaten in de longen vernauwd, waardoor de druk in de bloedvaten stijgt. Daardoor ondervindt de rechterzijde van het hart, die de longen van bloed voorziet, meer weerstand bij het pompen van bloed. Dit is vooral een probleem als de patiënt zich inspant, omdat er dan tijdelijk meer bloed de longen ingepompt moet worden.
Onregelmatige ademhaling tijdens de slaap kan te wijten zijn aan verschillende vormen van apneu. Centrale slaap apneu (CSA) wordt gekenmerkt door de afwezigheid van luchtstroom gedurende minstens 10 seconden, tijdens de afwezigheid kan geen ademhalingsinspanning worden gemeten. Obstructieve slaap apneu (OSA) wordt ook gekenmerkt door de afwezigheid van luchtstroom gedurende minstens 10 seconden, maar gedurende die hele tijd kan een ademhalingsinspanning worden gedetecteerd. Het uitblijven van luchtstroom (via de neus en/of de mond) ondanks ademhalingsinspanningen wordt toegeschreven aan een occlusie (= afsluiting) van de bovenste luchtwegen. Hypopneu treedt op wanneer de luchtstroom met 50 % afneemt, meestal gecombineerd met een O2 - saturatiedaling
(= zuurstofverzadigingdaling) met minstens 4 %. Centrale en obstructieve apneu worden zelden afzonderlijk gezien, wat suggereert dat de mechanismen die verantwoordelijk zijn voor de verschillende soorten apnue, elkaar overlappen.
De ernst van de pathologie wordt klassiek uitgedrukt door middel van de apneu-hypopneu-index (AHI): dit is het aantal apneus of hypopneus per uur slaap. De ernst van het klinisch beeld wordt ook bepaald door het aantal keer wakker worden (= "arou-sals") en door de ernst der O2 – desaturaties.
Longembolie is een embolie (afsluiting) van een longslagader (arteria pulmonalis), waardoor het erdoor verzorgde longweefsel niet of slechts gedeeltelijk van bloed kan worden voorzien. Dit heeft negatieve gevolgen voor de zuurstofopname in de long, voor het aangedane deel van de long zelf, en bij zeer grote afsluitingen voor het hart. De afsluiting bestaat vrijwel altijd uit een bloedstolsel, hoewel onder zeer bijzondere omstandigheden andere embolieën wel eens kunnen optreden (b.v. met lucht)
Een longembolie wordt meestal veroorzaakt doordat in grote aders in het bovenbeen of in de onderbuik trombose ontstaat. Deze stolsels kunnen losschieten en dan via het hart de longen bereiken. Diepveneuze trombose (trombosebeen) en longembolie worden dan ook beschouwd als een ziekte. Bij sommige ziekten, zoals kanker en na grote operaties, vooral in de buik, ontstaat makkelijker trombose waardoor deze patiënten ook een grotere kans hebben een longembolie te ontwikkelen. Grote of herhaalde longembolieën kunnen fataal zijn: met name de zogenaamde 'ruiterembolus' waarbij een groot stolsel de centrale longarterie van één long in een keer afsluit leidt tot een complete en onmiddellijke opgeheven pompwerking van het hart met plotse dood als gevolg. Anders dan vaak wordt gedacht komen longembolieën vrijwel nooit uit aders onder het niveau van de knie, de plaats waar men meestal wel het duidelijkst de symptomen van een trombose waarneemt.
Bron: Nederlandse vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose